Dünya KOAH Günü
16 Kasım 2026

 

 

DÜNYA KOAH GÜNÜ BASIN BİLGİ NOTU

18 KASIM 2026

KOAH sık görülür ve çoğunlukla geç tanınır

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), hava yolları ve akciğer dokusundaki değişikliklere bağlı kalıcı hava akımı kısıtlanmasıyla seyreden, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır. Süregelen öksürük, balgam, nefes darlığı ve yorgunluk başlıca belirtileridir. Yakınmaların erken dönemde fark edilmesi ve değerlendirilerek gerekli tedbirlerin alınması bireyin bağımsızlığını ve yaşam kalitesini korumak için önemli fırsatlar sunar. Hastalık ilerledikçe yürümek, merdiven çıkmak ve günlük işleri yapmak zorlaşabilir.

KOAH Dünyada ve Türkiye’de önemli bir halk sağlığı sorunu

Küresel Hastalık Yükü 2021 analizine göre, dünyada yaklaşık 3,7 milyon kişi KOAH nedeniyle yaşamını kaybetmiştir [1]. Aynı veri setini değerlendiren bir çalışmada, 1990-2021 yılları arasında toplam vaka sayısının yaklaşık %112, ölüm sayısının %49 arttığı bildirilmiştir. Nüfusun büyümesi ve yaşlanması toplam hastalık yükünü artırmaktadır. Çalışmanın öngörüleri, bu yükün 2045’e kadar artmaya devam edebileceğine işaret etmektedir [2].

Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı’nın (TÜSEB) hazırladığı 2020 KOAH raporuna göre ülkemizde yaklaşık 4 milyon hasta olduğu tahmin edilmektedir [3]. TÜİK’in 2025 yılı verilerinde solunum sistemi hastalıkları, %15,1 ile ölüm nedenleri arasında üçüncü sırada yer almaktadır. Bu oran yalnızca KOAH’a değil, tüm solunum sistemi hastalıklarına aittir [4]. Bulgular, korunma ve erken tanının ulusal düzeyde güçlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Belirtileri yaşlanmanın doğal sonucu saymayın

Özellikle 40 yaş üzerinde olup tütün kullanımı veya zararlı solunum maruziyeti öyküsü olan kişilerde öksürük, balgam ve nefes darlığı KOAH açısından değerlendirilmelidir. Bununla birlikte KOAH’ın gençlerde de gelişebileceği unutulmamalıdır. Tanı, hekim değerlendirmesi ve spirometri adı verilen nefes ölçüm testiyle doğrulanır. Belirtileri olan veya risk taşıyan bireylerin değerlendirilmesi, gecikmiş tanıyı azaltmanın temel yoludur [5].

Akciğer sağlığını koruyan önlemler

KOAH’ın önlenmesi, yaşam boyunca zararlı maruziyetlerin azaltılmasını gerektirir. Bireysel önlemler; tütün kontrolü, temiz hava politikaları ve güvenli çalışma koşullarıyla birlikte uygulandığında daha etkili olur.

Tütün kullanmayın, kullanıyorsanız bırakmak için destek alın

Sigara, KOAH gelişiminde başlıca risk faktörlerinden biridir. Sigaraya hiç başlamamak ve kullananların bırakması, akciğer sağlığı için atılabilecek en etkili adımlar arasındadır. Sigarayı bırakmak her yaşta yararlıdır; KOAH tanısı aldıktan sonra da akciğer fonksiyon kaybını yavaşlatmaya yardımcı olur. Elektronik sigara ve nargile güvenli alternatifler olarak görülmemelidir. Evlerde, araçlarda ve işyerlerinde tütün dumanına maruz kalma önlenmeli; bırakmak için sigara bırakma polikliniklerinden destek alınmalıdır.

Evde ve dışarıda soluduğunuz havayı koruyun.

KOAH yalnızca sigara kullananlarda ortaya çıkmaz. Odun, kömür ve tezek gibi yakıtların dumanı ile dış ortam hava kirliliği de hastalık riskini artırır. Bu doğrultuda temiz ısınma ve pişirme yöntemleri tercih edilmeli; kapalı alanlarda uygun havalandırma sağlanmalıdır. Hava kalitesi takip edilmeli, kirliliğin veya yangın dumanının yoğun olduğu günlerde açık havada uzun süreli ve efordan (aşırı çaba ve güç gerektiren işlerden) kaçınılmalıdır. Bu günlerde hareket, hava kalitesi uygun kapalı alanlarda sürdürülebilir.

İşyerinde maruziyeti kaynağında azaltın

Toz, kimyasal maddeler, gazlar ve dumanın yoğun olduğu işlerde çalışanların korunması önemlidir. Zararlı maddelerin kullanımının azaltılması, kapalı üretim sistemleri, etkili havalandırma ve düzenli iş sağlığı izlemi temel önlemlerdir. İşin niteliğine uygun solunum koruyucu ekipman, bu önlemleri tamamlamalıdır. Çalışanların solunum yakınmaları erken değerlendirilmelidir.

Sağlıklı akciğer gelişimini çocukluktan itibaren destekleyin

Akciğer sağlığının temelleri doğumdan önce atılır. Gebelikte ve çocuklukta tütün dumanından uzak durulması, yeterli beslenme, önerilen aşıların uygulanması ve solunum yolu enfeksiyonlarının uygun yönetimi sağlıklı akciğer gelişimini destekler. Prematüre doğum ve çocuklukta geçirilen ağır solunum yolu hastalıkları gibi etkenler, ileriki yaşamda akciğer sağlığını etkileyebilir. Koruyucu yaklaşım yalnızca ileri yaşa bırakılmamalıdır.

Temiz hava için toplumsal sorumluluk alın

Hava kirliliği ve iklim değişikliğinin etkileri, yalnızca kişisel tercihlerle çözülemez. Temiz enerjiye geçiş, sanayi ve ulaşım kaynaklı emisyonların azaltılması, yangınların önlenmesi ve sağlıklı şehir planlaması akciğer sağlığını koruyan politikalardır. Yoksullukla mücadele, sağlıklı yaşam koşulları ve sağlık hizmetlerine erişimin artırılması da önem arz eden hususlardır.

Korunmak için belirtilerin ortaya çıkmasını beklemeyin. Zararlı maruziyetleri bugün azaltmak, gelecekteki akciğer sağlığına katkı sağlar.

KOAH ile aktif ve daha iyi bir yaşam mümkün. Düzenli egzersizi günlük yaşamınıza katın

Nefes darlığı nedeniyle hareketten kaçınmak, kasların zayıflamasına ve aynı işi yaparken daha fazla zorlanmaya yol açabilir. Kişiye uygun düzenli egzersiz; dayanıklılığı, kas gücünü ve günlük işleri sürdürme kapasitesini destekler. Kısa yürüyüşlerle başlamak, gerektiğinde dinlenme araları vermek ve süreyi kademeli artırmak uygulanabilir bir yaklaşımdır. Yürüyüş, uygun bisiklet egzersizleri ve kas güçlendirme çalışmaları, kişinin sağlık durumuna göre planlanabilir. Uzun süre oturmayı azaltmak ve gün içine küçük hareket araları eklemek de önemlidir.

Egzersizin türü, süresi ve yoğunluğu; KOAH’ın şiddeti, eşlik eden hastalıklar ve bireyin kapasitesine göre sağlık ekibiyle belirlenmelidir. Hedef, düzenli ve sürdürülebilir bir hareket alışkanlığı kazanmaktır. Ani veya alışılmışın dışında nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da baş dönmesi gelişirse egzersize ara verilmeli ve tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.

Pulmoner rehabilitasyon olanaklarını değerlendirin

Pulmoner rehabilitasyon; kişiye özel egzersiz eğitimi, hasta eğitimi ve davranış değişikliği desteğini bir araya getirir. Nefes darlığını azaltmaya, egzersiz kapasitesini ve yaşam kalitesini artırmaya yardımcı olur. Özellikle günlük aktiviteleri kısıtlanan veya alevlenme sonrası toparlanmakta zorlanan bireyler, uygunluklarını hekimleriyle görüşmelidir. Düzenli fiziksel aktivite ve rehabilitasyon, KOAH bakımının önemli bileşenleridir [6].

Enfeksiyonlardan ve alevlenmelerden korunun

El hijyeni, uygun havalandırma ve solunum yolu enfeksiyonu belirtileri olan kişilerle yakın temasın azaltılması koruyucu önlemlerdir. Grip aşısı her yıl değerlendirilmelidir; pnömokok ve COVID-19 aşıları ile yaş ve risk durumuna göre RSV aşısı, güncel öneriler doğrultusunda hekim tarafından planlanmalıdır. Aşılar enfeksiyon ve ağır hastalık riskini azaltmaya yardımcı olur. Nefes darlığında belirgin artış, balgam miktarında veya renginde değişiklik ve ateş gibi bulgular varsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Tedavinizi ve kontrollerinizi sürdürün

İnhaler ilaçların reçete edildiği şekilde, düzenli ve doğru teknikle kullanılması önemlidir. Cihazın kullanım tekniği kontrollerde gözden geçirilmelidir. Dengeli beslenme, sağlıklı vücut ağırlığının korunması ve eşlik eden hastalıkların takibi de bakımın bir parçasıdır. KOAH tamamen ortadan kaldırılamasa da uygun tedavi, sigaranın bırakılması ve risk faktörlerinin azaltılmasıyla belirtiler ve alevlenmeler azaltılabilir, yaşam kalitesi iyileştirilebilir [5].

Bugün atılan adımlar yarının yaşamını destekler

Dünya KOAH Günü vesilesiyle vatandaşlarımızı solunum belirtilerini önemsemeye ve akciğer sağlığı için harekete geçmeye, Sağlıklı Hayat Merkezlerine başvurarak ücretsiz sağlıklı yaşam danışmanlığı ve sigara bırakma desteği almaya, uygun tedavi ve aile hekimliklerine başvurarak KOAH izlemlerini düzenli olarak yaptırmaya davet ediyoruz.

Her nefes değerlidir. Tütünden uzak durun, belirtilerinizi önemseyin, düzenli hareket edin ve kontrollerinizi sürdürün.

#HerNefesDeğerlidir#DünyaKOAHGünü2026

 

Kaynaklar:

[1] Respiratory Research, 2024. doi:10.1186/s12931-024-03051-2. GBD 2021 analizi.

[2] Wang ve ark. Frontiers in Medicine, 2025. doi:10.3389/fmed.2025.1564878.

[3] Sağlık Bakanlığı, Dünya KOAH Günü 2025 bildirisi; TÜSEB 2020 raporuna atıf.

[4] TÜİK, Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri 2025.

[5] GOLD, Dünya KOAH Günü 2026 bildirisi ve GOLD 2026 raporu.

[6] ATS Pulmoner Rehabilitasyon Klinik Uygulama Kılavuzu, 2023. doi:10.1164/rccm.202306-1066ST.